quản bào
Định nghĩa
- Danh từ (thực vật học):
- Tế bào dẫn nước và muối khoáng trong cây có mạch: "quản bào" là một loại tế bào dài, chết ở trạng thái trưởng thành, có thành dày và thường có các lỗ rỗng (lỗ bên) để vận chuyển nước và chất khoáng từ rễ lên các bộ phận khác của cây. Đây là một thành phần quan trọng của mạch gỗ.
- Cấu trúc không có mạch thực sự: Khác với mạch dẫn (vessel), quản bào không có mạch liên tục mà các tế bào nối tiếp nhau qua các lỗ bên.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Quản bào có vai trò chính trong việc dẫn nước và muối khoáng lên thân cây. (Quản bào là tế bào dẫn nước và chất dinh dưỡng.)
- Cây lá kim thường có nhiều quản bào hơn các loại cây khác. (Các cây như thông, tùng có hệ thống quản bào phát triển.)
- Trong mô học thực vật, quản bào được phân biệt với mạch dẫn nhờ cấu trúc lỗ bên. (Quản bào không có mạch dẫn liên tục như mạch gỗ thật sự.)
Các cách sử dụng nâng cao
"hệ thống quản bào": tập hợp các quản bào trong cây, tạo nên mạng lưới dẫn nước.
- Hệ thống quản bào giúp cây chịu hạn tốt hơn nhờ khả năng dẫn nước hiệu quả. (Mạng lưới quản bào hỗ trợ cây trong điều kiện khô hạn.)
"quản bào hóa": quá trình biến đổi tế bào thành quản bào trong quá trình phát triển.
- Sự quản bào hóa xảy ra khi tế bào mô phân sinh chết đi và thành dày lên. (Quá trình hình thành quản bào là một phần của sự trưởng thành của mạch gỗ.)
Biến thể và từ gần giống
Mạch dẫn (danh từ): tế bào dẫn nước có mạch liên tục, khác với quản bào.
- Mạch dẫn có đường kính lớn hơn quản bào và dẫn nước nhanh hơn. (Mạch dẫn là loại tế bào dẫn nước khác trong cây có hoa.)
Tế bào gỗ (danh từ): tế bào chết trong thân cây, bao gồm quản bào và các loại sợi gỗ.
- Tế bào gỗ chịu trách nhiệm cho độ cứng và khả năng dẫn nước. (Quản bào là một loại tế bào gỗ.)
Từ đồng nghĩa
- Trachéide (danh từ, mượn từ tiếng Pháp): thuật ngữ khoa học tương đương với quản bào.
- Trachéide là tên gọi quốc tế của quản bào trong thực vật học. (Thuật ngữ này thường dùng trong các tài liệu sinh học.)
Thành ngữ liên quan
- Quản bào như mạng nhện trong thân: ẩn dụ chỉ sự dày đặc và phức tạp của hệ thống dẫn nước trong cây.
- Dưới kính hiển vi, quản bào như mạng nhện trong thân, đan xen chằng chịt. (Hình ảnh này nhấn mạnh sự liên kết của quản bào.)